ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Ενέργεια, περιβάλλον και αειφόρος ανάπτυξη (Θεωρία και λυμένες ασκήσεις)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ


ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ Ι∆ΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ I
ΠΡΟΛΟΓΟΣ.V
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ.VII
ΣΥΜΒΟΛΑ / ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ  XIX


A. ΜΕΡΟΣ: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1
1O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΘΕΡΜΟ∆ΥΝΑΜΙΚΗΣ1
1.1 Αντικείµενο της Θερµοδυναµικής  2
1.2 Ενέργεια και Μορφές Ενέργειας  2
1.3 Μηδενικός Θερµοδυναµικός Νόµος . 5
1.4 Έργο 6
1.5 Ισχύς . 7
1.6 Πρώτος Θερµοδυναµικός Νόµος για Κλειστά Συστήµατα  7
1.7 Ενθαλπία. 8
1.8 Ολική Θερµοδυναµική Ενέργεια Ρέοντος Ρευστού. 9
1.9 Πρώτος Θερµοδυναµικός Νόµος για Ανοικτά Συστήµατα Σταθεροποιηµένης Ροής. 9
1.10 Έργο Ογκοµεταβολής και Τεχνικό Έργο  10
1.11 ∆εύτερος Θερµοδυναµικός Νόµος 11
1.12 Εντροπία – Τρίτος Θερµοδυναµικός Νόµος 16
1.13 Εξέργεια 17
1.13.1 Επέκταση του ∆ευτέρου Νόµου της Θερµοδυναµικής. 18
1.13.2 Είδη Εξέργειας. 20
1.13.3 Μεταφορά Εξέργειας . 20
1.13.4 Ο ∆εύτερος Νόµος της Θερµοδυναµικής βάσει της Εξέργειας. 21
1.13.5 Εξέργεια σε Κλειστά και Ανοικτά Συστήµατα  21
1.13.6 Προεκτάσεις της Έννοιας της Εξέργειας. 22

2O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 25
2.1 Βασικές Έννοιες της Περιβαλλοντικής Επιστήµης 25
2.2 Περιβαλλοντικές Κοσµοθεωρίες  27
2.3 Οικολογία 28
2.3.1 Νόµοι της Οικολογίας  28
2.4 Οικοσυστήµατα . 29
2.4.1 Κύρια Στοιχεία Οικοσυστήµατος 29
2.4.2 Ενέργεια και Λειτουργία Οικοσυστηµάτων. 30
2.4.3 Παραγωγικότητα 30
2.4.4 Βιογεωχηµικοί Κύκλοι . 31
2.4.4.1 Κύκλος Άνθρακα 31
2.4.4.2 Κύκλος Αζώτου 32
2.4.4.3 Κύκλος Φωσφόρου. 33
2.4.4.4 Κύκλος Θείου. 33
2.4.5 Χαρακτηριστικά Οικοσυστηµάτων. 34
2.5 Βιοσυστήµατα . 35
2.6 Βιοποικιλότητα 36
2.6.1 Παράγοντες που Επηρεάζουν τη Βιοποικιλότητα 37
2.6.2 Απειλές για τη Βιοποικιλότητα. 38
2.6.3 Η Βιοποικιλότητα στο Χρόνο. 39
2.7 Ανθρώπινος Πληθυσµός  39
2.8 Επισιτιστική Ασφάλεια και Εκβιοµηχάνιση Τροφής . 41
2.9 Άνθρωπος και ∆οµηµένο Περιβάλλον 41
2.9.1 Μορφές και Είδη Περιβάλλοντος  41
2.9.2 Ιστορική Εξέλιξη των Πόλεων  42
2.9.3 Αστικοποίηση. 42
2.9.4 Αστικό Περιβάλλον  43viii ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης

3O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ47
3.1 Οι Έννοιες της Ανάπτυξης και της Μεγέθυνσης . 47
3.2 Η Έννοια της Αειφόρου Ανάπτυξης . 47
3.3 Αειφόρος Βίος . 51
3.4 Παγκόσµια Συστράτευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. 55
3.4.1 Η Συνδιάσκεψη του Ρίο Ντε Τζανέιρο (Earth Summit») για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη 56
3.4.2 Η ∆ιακήρυξη του Ρίο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη 57
3.4.3 Οδηγός 2021 (AGENDA 2021)  57
3.4.4 Ρίο+10 χρόνια. Η Νέα Συνδιάσκεψη στο Γιοχάνεσµπουργκ  57
3.4.5 Οδηγός για την Βιώσιµη Ανάπτυξη (AGENDA 2030). 58
3.5 Ενεργειακές Πολιτικές . 59
3.5.1 Οικονοµικοί Ανάπτυξη µέσω Αναθεώρησης Οικονοµικής Πολιτικής  59
3.5.2 Απολιγνιτοποίηση και ∆ίκαιη Μετάβαση στη Μεταλιγνιτική Εποχή . 64
3.5.3 Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίµα (ΕΣΕΚ). 68
3.5.3.1 Μέτρα για την Περιφερειακή Ενεργειακή Συνεργασία . 69
3.5.3.2 Ενεργειακή Ασφάλεια και Μείωση της Ενεργειακής Εξάρτησης . 69
3.5.3.3 Πολιτικές Ανάδειξης της Χώρας ως Περιφερειακού Ενεργειακού Κόµβου  70
3.5.3.4 Ενίσχυση ∆ιασυνδεσιµότητας . 72

4O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 73
4.1 Περιφερειακή Ανάπτυξη  73
4.1 Πολεοδοµικός Σχεδιασµός . 73
4.3 Θεωρίες Χωρικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης . 74
4.3.1 Θεωρίες της Ισορροπίας . 74
4.3.1.1 Θεωρία των Σταδίων Ανάπτυξης. 75
4.3.1.2 Θεωρία του ∆ιαπεριφερειακού Εµπορίου  75
4.3.1.3 Θεωρία της Εξαγωγικής Βάσης. 75
4.3.1.4 Θεωρίες της Έλλειψης και της Αφθονίας των Πόρων  76
4.3.2 Θεωρίες µη Ισορροπίας. . 76
4.3.2.1 Θεωρία της Σωρευτικής Αιτιότητας  76
4.3.2.2 Θεωρία των Πόλων Ανάπτυξης. 76
4.3.2.3 Θεωρίες Εξάρτησης 77
4.3.3 Ενδογενής (Τοπική) Ανάπτυξη . 77
4.3.4 Νέα Περιφερειακότητα. 77
4.3.5 Νέα Οικονοµική Γεωγραφία. 78
4.4 Παράγοντες που Επηρεάζουν την Περιφερειακή Ανάπτυξη  78
4.5 Ευρωπαϊκές Πολιτικές για τη Συνοχή και την Εδαφική Συνοχή. 79
4.6 Μεταφορές, Επιµελητεία και Περιφερειακή Ανάπτυξη . 82
4.7.1 Οδικές Μεταφορές . 86
4.7.2 Σιδηροδροµικές Μεταφορές . 87
4.7.3 Αεροπορικές Μεταφορές 88
4.7.4 Θαλάσσιες Μεταφορές . 90
4.8 Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών και Περιφερειακή Ανάπτυξη. 93
4.9 Τουρισµός και Περιφερειακή Ανάπτυξη. 95

5O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.96
5.1 Εισαγωγή. 96
5.2 ∆ίκτυα Ηλεκτρικής Ενέργειας  98
5.3 Ασφάλεια Ενεργειακών Συστηµάτων . 105
5.4 Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίµα. 106
5.5 Στρεφόµενη Εφεδρεία 109
5.6 Προστασία ΣΗΕ, Βραχυκυκλώµατα και Αστάθεια Τάσης. 109
5.7 Κύριες Μηχανές Παραγωγής Ισχύος. 111
5.7.1 Κύκλοι Παραγωγής Ισχύος µε Ατµό  111
5.7.1.1 Κύκλος Rankine . 111
5.7.1.2 Βασικά Στοιχεία Λειτουργίας Συµβατικού Ατµοηλεκτρικού Εργοστασίου. 112
5.7.1.3 Ατµοστρόβιλοι . 115
5.7.2 Αρχή Λειτουργίας Αεριοστρόβιλων 116
5.7.2.1 Απλός Κύκλος Λειτουργίας Αεριοστρόβιλων 118
5.7.3 Ντιζελοηλεκτρικοί Σταθµοί  121
5.7.3.1 Θεωρητικός Κύκλος Κινητήρα Diesel. 121
5.7.3.2 Ηλεκτροπαραγωγό Ζεύγος 123
5.8 ∆οµή του ΣΗΕ . 125
5.9 Γραµµές Μεταφοράς 127ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης ix
5.9.1 Φαινόµενο Corona . 130
5.9.2 ∆ίκτυα Υψηλής Τάσης . 130
5.9.3 ∆ίκτυα Μέσης Τάσης . 132
5.9.4 Μεταφορά µε Συνεχές Ρεύµα . 133
5.10 Ευφυή Ηλεκτρικά ∆ίκτυα. 134
5.11 Ένταξη Μονάδων Παραγωγής σε ΣΗΕ. 142
5.12 Συµβατικά και Υβριδικά Ενεργειακά Συστήµατα 142

6O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΥΝ∆ΥΑΣΜΕΝΟΥ ΚΥΚΛΟΥ 144
6.1 Αρχές Συνδυασµένων Κύκλων. 144
6.2 ∆ιαµορφώσεις Σταθµών Συνδυασµένου Κύκλου  146
6.3 Κύρια Εξαρτήµατα του Συνδυασµένου Κύκλου . 147
6.4 Υπολογισµός στο Σηµείο Σχεδιασµού CCPP Μονής Πίεσης. 148
6.5 Συνδυασµένος Κύκλος µε Αεριοποίηση . 150
6.5.1 Αρχή Λειτουργίας Εργοστασίων Συνδυασµένου Κύκλου µε Αεριοποίηση  150
6.5.2 Λειτουργικά Χαρακτηριστικά Εργοστασίων Συνδυασµένου Κύκλου µε Αεριοποίηση. 151
6.5.3 Είδη Αεριοποιητών και Τεχνικές Αεριοποίησης 152
6.6 Υβριδικοί Κύκλοι  156
6.6 Αναβάθµιση  156

7O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΤΡΙΠΑΡΑΓΩΓΗ157
7.1 Η Έννοια της Συµπαραγωγής. 157
7.2 Θερµοδυναµική και Συµπαραγωγή. 159
7.3 ∆είκτες Ενεργειακής Συµπεριφοράς Συστήµατος Συµπαραγωγής . 160
7.4 Συστήµατα Συµπαραγωγής  162
7.5 Τρι-παραγωγή 168
7.6 Εφαρµογές Συµπαραγωγής / Τρι-παραγωγής 170
7.7 Αποκεντρωµένα Συστήµατα Σ.Η.Θ. . 172
7.8 ∆ιασυνδεδεµένα Συστήµατα Σ.Η.Θ 174
7.8.1 Συστήµατα Τηλεθέρµανσης 175

8O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΥΒΡΙ∆ΙΚΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ.181
8.1 Τα Φωτοβολταϊκά και οι Ανεµογεννήτριες Κάνουν την Ηλεκτρική Ενέργεια πιο Ακριβή? 181
8.2 Αποθήκευση Ενέργειας 183
8.3 ∆ιάκριση Υβριδικών Σταθµών Ανάλογα µε την Ισχύ 184
8.3.1 Υβριδικοί Σταθµοί Μεγάλης και Μεσαίας Ισχύος . 184
8.3.2 Υβριδικοί Σταθµοί Μικρής Ισχύος 186
8.3.3 Υβριδικοί Σταθµοί Πολύ Μικρής Ισχύος  188
8.4 Το «Ενεργειακό Παράδοξο» της Γαλλίας . 188

9O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ .191
9.1 Εισαγωγή. 191
9.2 Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίµα. 192
9.3 Συστήµατα Αντλησιοταµίευσης . 194
9.3 Συστήµατα Αποθήκευσης Συµπιεσµένου Αέρα  198
9.4 Ηλεκτροχηµικοί Συσσωρευτές . 202
9.4.1 Συσσωρευτές Ιόντων Λιθίου (Li-ion) 202
9.4.2 Συσσωρευτές Νατρίου – Θείου (NaS). 204
9.4.3 Συσσωρευτές Οξέος Μολύβδου (PbO2) 205
9.4.4 Συσσωρευτές Νικελίου - Καδµίου (NiCd)  205
9.4.5 Συσσωρευτές Νατρίου – Νικελίου – Χλωρίου (NaNiCl). 206
9.5 Υπεραγώγιµη Αποθήκευση Μαγνητικής Ενέργειας  207
9.6 Σύγκριση Μεθόδων Αποθήκευσης Ενέργειας . 208

10O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ 210
10.1 Εισαγωγή. 210
10.2 Χρησιµότητα της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής  211
10.3 Γενική Περιγραφή της Μεθόδου  212
10.4 Σχεδιασµός ∆εικτών µέσω της ΑΚΖ. 213
10.5 Παραδείγµατα Ανάλυσης Κύκλου Ζωής. 217

ΑΣΚΗΣΕΙΣ218x ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης
Β. ΜΕΡΟΣ: ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΥΣΙΜΩΝ236

1O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ 237
1.1 Ταξινόµηση των Φυσικών Πόρων  237
1.2 Παράγοντες που Καθορίζουν την Ταυτότητα των Φυσικών Πόρων. 238

2O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΕΞΑΝΤΛΗΣΙΜΟΙ ΟΡΥΚΤΟΙ ΠΟΡΟΙ241
2.1 Η Επιστήµη της Γεωλογίας  241
2.2 Ορυκτοί Πόροι. 241
2.3 ∆ιαχείριση Ορυκτών Πόρων. 243
2.3.1 Αποθέµατα Ορυκτών Πόρων 244
2.3.2 Θαλάσσιοι και Υποθαλάσσιοι Πόροι  245
2.3.3 Εξορυκτικές ∆ιαδικασίες Ορυκτών Πόρων . 248
2.3.4 Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Εξόρυξης και Επεξεργασίας Ορυκτών Πόρων 251
2.4 Χρήση Ορυκτών Πόρων και Αειφορία . 252

3O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ .254
3.1 Εισαγωγή. 254
3.2 Μοριακές ∆οµές Οργανικών Ενώσεων. 255
3.3 Φυσικές Ιδιότητες Καυσίµων . 259
3.4 Ιδιότητες Καύσης των Καυσίµων . 262
3.5 Στερεά Καύσιµα. 267
3.6 Υγρά Καύσιµα. 272
3.6.1 Συµβατική Βενζίνη. 275
3.6.2 Καύσιµα Diesel  275
3.6.3 Αεροπορικά Καύσιµα. 276
3.6.4 Κατάλοιπα και Προϊόντα ∆ιύλισης Πετρελαίου  280
3.6.5 Καύσιµα για Βιοµηχανικούς Αεριοστρόβιλους 282
3.6.6 Καύσιµα Fischer-Tropsch. 283
3.7 Αέρια Καύσιµα 284
3.7.1 Φυσικό Αέριο (NG) 285
3.7.2 Υδρογόνο. 287
3.7.2.1 Μέθοδοι Παραγωγής του Υδρογόνου 287
3.7.2.2 Αποθήκευση και Μεταφορά Υδρογόνου . 290
3.7.2.3 Ενεργειακές Χρήσεις Υδρογόνου 292

4O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ.293
4.1 Η Βιοµηχανία του Πετρελαίου . 293
4.2 Κοιτάσµατα και Έρευνες για Πετρέλαιο. 293
4.3 Εξόρυξη Πετρελαίου 295
4.3.1 Εξόρυξη Πετρελαίου στη Στεριά  296
4.3.2 Άντληση Σχιστολιθικού Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου (fracking). 302
4.3.3 Εξόρυξη Πετρελαίου στη Θάλασσα 303
4.4 Προεπεξεργασία του Αργού Πετρελαίου  308
4.5 ∆ιύλιση Πετρελαίου. 310
4.6 Πετροχηµεία 315
4.6 Μεταφορά και Αποθήκευση Πετρελαίου  315
4.7 Παγκόσµια Αγορά Πετρελαίου. 320
4.8 Στρατηγικά Αποθέµατα Πετρελαίου. 323
4.9 Ελληνική Αγορά Πετρελαίου . 325

5O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 328
5.1 Κοιτάσµατα Φυσικού Αερίου. 328
5.2 Εξευγενισµός Φυσικού Αερίου. 329
5.3 Μεταφορά και Αποθήκευση Φυσικού Αερίου. 329
5.4 Χρήσεις Φυσικού Αερίου. 331
5.5 Γεωπολιτική Ισχύς των Κρατών Έναντι των Μεγάλων Ενεργειακών Εταιρειών  333

6O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΑΙΑΝΘΡΑΚΑ.334
6.1 Γαιάνθρακας: Παρελθόν, Παρόν και Μέλλον . 334
6.2 Εξορυκτική ∆ιαδικασία Άνθρακα για την Παραγωγή Ηλεκτρικής Ισχύος 334
6.3 Καύση Γαιάνθρακα σε Συµβατικούς ΑΗΣ  335ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης xi

7Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ.341
7.1 Εισαγωγή. 341
7.2 Υλικά ∆υνάµενα να Υποστούν Σχάση, Σχάσιµα, και Γόνιµα υλικά. 341
7.3 Πιθανά καύσιµα. 341
7.4 Φυσικό Ουράνιο και Θόριο 342
7.5 Εµπλουτισµός Καυσίµου . 345
7.6 Ο Κύκλος του Πυρηνικού Καυσίµου 347
7.7 Ανάγκες σε Πυρηνική Ηλεκτρική Ισχύ. 348
7.8 Σύγκριση Άνθρακα και Πυρηνικού Καυσίµου 348
7.9 Καύσιµα Πυρηνικών Αντιδραστήρων Σύντηξης . 350

8O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Υ∆ΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ.351
8.1 Το Νερό (Ύδωρ) 351
8.1.1 Ποιότητα και Επεξεργασία Πόσιµου Νερού 352
8.1.2 ∆ιαθεσιµότητα Πόσιµου Νερού 353
8.1.3 ∆ιαχείριση Πόσιµου Νερού 354
8.1.4 Αφαλάτωση . 355
8.2 Υπόγεια Ύδατα 355
8.3 Επιφανειακά Νερά. 356
8.4 Χρήσεις Νερού 358
8.5 Αλιεία . 359
8.6 Υδατοκαλλιέργειες  359

9O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΓΕΩΡΓΙΚΟΙ ΚΑΙ ∆ΑΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ 361
9.1 Πετρώµατα 361
9.2 Έδαφος 361
9.3 Γεωργία. 363
9.4 ∆άση . 366
9.4.1 Τύποι ∆ασών . 366
9.4.2 ∆ιαχείριση των ∆ασών. 367
9.4.3 Λειτουργίες του ∆άσους. 367
9.4.4 Κίνδυνοι που Απειλούν τα ∆άση  368
9.4.5 Αρχές Προστασίας και Ανάπτυξης των ∆ασών. 369

10Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ370
10.1 Βασικές Έννοιες της Οικονοµικής Επιστήµης  370
10.2 Οικονοµική Μεγέθυνση. 372
10.3 Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία Αγοράς  373
10.3.1 Η Ζήτηση. 373
10.3.2 Η Προσφορά 374
10.3.3 Ισορροπία της Αγοράς 374
10.3.4 Μεταβολές στη Ζήτηση, στην Προσφορά και στην Ισορροπία  375
10.3.5 Κρατική Παρέµβαση στον Προσδιορισµό των Τιµών 376
10.4 Ελαστικότητα Ζήτησης και Προσφοράς . 376
10.4.1 Ελαστικότητα Zήτησης ως προς την Tιµή. 376
10.4.2 Εισοδηµατική Ελαστικότητα Ζήτησης 378
10.4.3 Ελαστικότητα Προσφοράς ως προς την Τιµή 378
10.4.4 Σταυροειδής Ελαστικότητα  380
10.5 Εξωτερικότητες . 380
10.5.1 Τεχνολογικές και Χρηµατικές Εξωτερικότητες . 381
10.5.2 Ιδιωτικές και ∆ηµόσιες Εξωτερικότητες . 381
10.5.3 Αρνητικές Εξωτερικές Κοινωνικές Επιδράσεις . 381
10.5.4 Θετικές Εξωτερικές Κοινωνικές Επιδράσεις . 382
10.5.5 Κρατική Παρέµβαση για την Αντιµετώπιση των Εξωτερικών Κοινωνικών Επιδράσεων 383
10.5.6 Άριστη Ποσότητα Μείωσης των Εξωτερικών Κοινωνικών Επιβαρύνσεων για την Κοινωνία. 384
10.6 Αγορές. 385
10.6.1 Επιχειρήσεις και Κόστος  385
10.6.2 Τέλειος ή Αµιγής Ανταγωνισµός  388
10.6.2.1 Αδυναµίες Ανταγωνιστικών Αγορών  389
10.6.2.2 Αποτελεσµατική Λειτουργία των Αγορών. 389
10.6.2.3 Απώλεια Αποτελεσµατικότητας 391
10.6.2.4 Ιδιωτικά και ∆ηµόσια Αγαθά 392
10.6.2.5 Η ζήτηση σε έναν Αµιγώς Ανταγωνιστικό Κλάδο . 393
10.6.2.6 Μεγιστοποίηση του Κέρδους σε Βραχυχρόνια Περίοδο. 394xii ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης
10.6.2.7 Αµιγής Ανταγωνισµός και Αποτελεσµατικότητα . 395
10.6.3 Αµιγές Μονοπώλιο. 397
10.6.4 Μονοπωλιακός Ανταγωνισµός 399
10.6.5 Ολιγοπώλιο 402
10.6.5.1 Σύµπραξη. 403
10.6.2.5 Φορολογική Επίπτωση και 0ικονοµική Αναποτελεσµατικότητα. 405
10.7 Σπανιότητα των Εξαντλήσιµων Φυσικών Πόρων 408

ΑΣΚΗΣΕΙΣ .409
Γ. ΜΕΡΟΣ: ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.415

1O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ .416
1.1 Γενικά 416
1.2 Μορφές Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας . 416
1.3 Πλεονεκτήµατα και Μειονεκτήµατα των ΑΠΕ . 417
1.4 Συµβολή των ΑΠΕ στην Αειφόρο Ανάπτυξη 418

2O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ .422
2.1 Εισαγωγή. 422
2.2 Ηλιακή Τεχνική . 422
2.2.1 Ηλιακό ∆υναµικό. 422
2.2.2 Συνέπειες της Περιστροφή της Γης γύρω από τον Εαυτό της και τον Ήλιο  424
2.2.3 Θέση του Ήλιου στον Ουράνιο Θόλο 425
2.2.4 Μεταβολή της Ηλιακής Ακτινοβολίας Μέσα στην Ατµόσφαιρα 427
2.2.5 Υπολογισµός της Ηλιακής Ακτινοβολίας  427
2.3 Παθητικά Ηλιακά Συστήµατα - Βιοκλιµατικά Κτίρια 428
2.4 Συστήµατα Θερµικών Ηλιακών Συλλεκτών 434
2.4.1 Τύποι Θερµικών Ηλιακών Συλλεκτών  434
2.4.2 Επίπεδοι Θερµικοί Ηλιακοί Συλλέκτες 436
2.4.3 Συγκρότηση Ολοκληρωµένων Θερµικών Hλιακών Συστηµάτων. 438
2.5 Ηλιακά Συγκεντρωτικά Συστήµατα Παραγωγής Ηλεκτρικής Ισχύος . 440
2.5.1 Συστήµατα µε Παραβολικά Κοίλα Κάτοπτρα 444
2.5.2 Συστήµατα Ηλιοστατών µε Ηλιακό Πύργο 445
2.5.3 Συστήµατα µε Παραβολοειδή Συγκεντρωτικό Ηλιακό ∆ίσκο  446
2.5.4 Συστήµατα µε Γραµµικούς Ανακλαστήρες Fresnel 446
2.6 Τεχνολογίες Αποθήκευσης Θερµικής Ενέργειας . 447
2.6.1 Αποθήκευση Θερµικής Ενέργειας από τον Ήλιο . 448
2.6.2 Αποθήκευση Θερµότητας σε ∆εξαµενές Νερού  449
2.6.3 Αποθήκευση Ενέργειας ως Λανθάνουσα Θερµότητα. 450
2.6.4 Χηµική Αποθήκευση Θερµικής Ενέργειας  451
2.7 Φωτοβολταϊκά Συστήµατα. 452
2.7.1 Εισαγωγή. 452
2.7.2 Αρχή Λειτουργίας Φωτοβολταϊκού Κελιού. 452
2.7.3 Φωτοβολταϊκό Πλαίσιο  457
2.7.4 Παράγοντες που Επηρεάζουν τη Λειτουργία των Φωτοβολταϊκών Πλαισίων. 458
2.7.5 Φωτοβολταϊκή Συστοιχία . 462
2.7.6 Υπολογισµός Φωτοβολταϊκού Συστήµατος. 465
2.7.7 ∆ιασυνδεδεµένα Φωτοβολταϊκά Συστήµατα . 467
2.7.8 Αυτόνοµα Φωτοβολταϊκά Συστήµατα. 471
2.8 Μελλοντικές Τεχνολογίες Φωτοβολταΐκών Συστηµάτων  472

3O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ473
3.1 Εισαγωγή. 473
3.2 Αιολικό ∆υναµικό 474
3.2.1 Κίνηση του Ανέµου 474
3.2.2 Χαρακτηριστικά Ανέµου  475
3.2.3 Κατανοµή Ανέµου Weibull. 477
3.2.4 Κατανοµή του Ανέµου καθ' Ύψος  479
3.2.5 Μεταβολή της Πυκνότητας Αέρα µε το Ύψος. 479
3.2.6 Ενέργεια και Ισχύς του Ανέµου  480
3.3 Ταξινόµηση Ανεµογεννητριών. 484ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης xiii
3.3.1 Ανεµογεννήτρια Οριζόντιου Άξονα 488
3.3.2 Ανεµογεννήτρια Κατακόρυφου Άξονα . 492
3.4 Αεροδυναµική Πτερυγίου  493
3.5 Επιδόσεις Ανεµογεννητριών Τύπου Άνωσης  494
3.5.1 Υπολογισµός του Συντελεστή Εκµετάλλευσης 499
3.6 Επιδόσεις Ανεµογεννητριών Οριζόντιου Άξονα . 500
3.7 Συστήµατα Ανεµογεννητριών  502
3.7.1 Αιολικά Πάρκα  502
3.7.1.1 Θέση Εγκατάστασης Συστήµατος Ανεµογεννητριών. 503
3.7.1.2 Χωροθέτηση Ανεµογεννητριών Εντός του Αιολικού Πάρκου 507
3.7.1.3 Ηλεκτρική Ενέργεια από Αιολικό Πάρκο 508
3.7.1.4 Ηλεκτρική ∆ιασύνδεση Αιολικού Πάρκου  509
3.7.1.5 Υπεράκτια Αιολικά Πάρκα. 510
3.7.2 Συστήµατα Ανεµογεννητριών Μικρής Ισχύος. 510
3.7.3 Αιολικά Πάρκα Μεγάλου Υψοµέτρου  512
3.8 ∆ιαχειριστικά Ζητήµατα  513

4O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Υ∆ΑΤΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ .515
4.1 Εισαγωγή. 515
4.2 Υδροδυναµική Ενέργεια  516
4.2.1 Υδάτινο ∆υναµικό 517
4.2.2 Υδροηλεκτρικά Συστήµατα 518
4.2.2.1 Φράγµατα  518
4.2.2.2 Τύποι φραγµάτων. 519
4.2.2.3 Βοηθητικά Τεχνικά Έργα και Ηλεκτροµηχανολογικός Εξοπλισµός . 522
4.2.3 Ενεργειακός Υπολογισµός Υδροηλεκτρικών Συστηµάτων 527
4.2.4 Ταξινόµηση Υδροστρόβιλων 532
4.2.4.1 Υδροστρόβιλοι ∆ράσης (τύπου Pelton). 534
4.2.4.2 Υδροστρόβιλοι Αντίδρασης (τύπου Francis) . 538
4.2.4.3 Υδροστρόβιλοι Αντίδρασης (τύπου Kaplan) . 541
4.2.5 Χαρακτηριστικά Μεγέθη Λειτουργίας Υδροστρόβιλων  543
4.2.6 Σπηλαίωση στους Υδροστρόβιλους Αντίδρασης. 545
4.2.7 Σύγκριση Τύπων Υδροστρόβιλων. 547
4.2.8 Σχεδιασµός, Επιλογή Τύπου και Αριθµού Υδροστρόβιλων . 548
4.3 Ωκεάνια Θερµική Ενέργεια 549
4.3.1 Θερµική Απόδοση Συστηµάτων OTEC. 551
4.3.2 Ανοιχτός Κύκλος ή Κύκλος Claude 552
4.3.3 Κλειστός Κύκλος ή Κύκλος Anderson 553
4.3.4 Υβριδικός Κύκλος 555
4.3.5 ∆ιαχειριστικά Θέµατα 555
4.3.5.1 Τεχνολογικά Προβλήµατα Συστηµάτων OTEC. 555
4.3.5.2 Θέση Εγκατάστασης. 556
4.3.5.3 Επένδυση - Απόδοση 558
4.3.5.4 Επιπλέον Χρήσεις της Ωκεάνιας Θερµικής Ενέργειας . 559
4.4 Κυµατική Ενέργεια 561
4.4.1 Μορφή Κυµάτων . 564
4.4.2 Ισχύς Κυµάτων  565
4.4.3 Τεχνολογίες Εκµετάλλευσης της Κυµατικής Ενέργειας. 568
4.4.3.1 Μετατροπή Κυµατικής Ενέργειας µε Πλωτήρες 569
4.4.4.2 Υδραυλικός Συσσώρευσης Υψηλής Πίεσης  570
4.4.4.3 Η Μηχανή Κυµατοµορφής Τύπου Dolphin . 571
4.4.4.4 Συσκευή Τύπου Φράγµατος – Κοραλλιογενούς Νησιού  572
4.4.4.5 Η «Πάπια» του Salter . 572
4.4.4.6 ∆ιάταξη Σύλληψης του Κυµατισµού. 572
4.4.4.7 Συσκευή Wave Roller. 573
4.4.4.8 Συσκευή Pelamis 574
4.4.4.9 Συσκευές Wing Waves . 575
4.4.4 Υβριδικά Συστήµατα Κυµατικής Ενέργειας 575
4.5 Παλιρροϊκή Ενέργεια. 576
4.5.1 Παλίρροια 576
4.5.2 Στοιχεία Αστρονοµίας 576
4.5.3 Αρχή Λειτουργίας Συστηµάτων Παλιρροϊκής Ενέργειας. 579
4.5.4 Συστήµατα Παλιρροϊκής Ενέργειας 579
4.5.4.1 Απλό Παλιρροιακό Σύστηµα Μονού Ταµιευτήρα 580
4.5.4.2 Τροποποιηµένο Παλιρροιακό Σύστηµα Μονού Ταµιευτήρα 581xiv ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης
4.5.4.3 Παλιρροιακό Σύστηµα ∆ιπλού Ταµιευτήρα. 582
4.5.5 Μελλοντικές Προοπτικές 583
4.6 Ενέργεια Ρευµάτων 583
4.6.1 Θαλάσσια Ρεύµατα. 583
4.6.2 Συστήµατα Ενέργειας Θαλασσίων Ρευµάτων 584
4.7 Οσµωτική Ενέργεια 585

5O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 587
5.1 Εισαγωγή. 587
5.2 Σχηµατισµός Γεωθερµικών Πεδίων 590
5.3 Είδη Γεωθερµικών Πεδίων. 595
5.4 Περί Ανανεωσιµότητας της Γεωθερµικής Ενέργειας. 597
5.5 Τεχνολογίες Εκµετάλλευσης της Γεωθερµικής Ενέργειας . 598
5.5.1 Απόληψη και Επανεισαγωγή  598
5.5.2 Συστήµατα Γεωθερµικής Ενέργειας Χαµηλής Ενθαλπίας 599
5.5.2.1 Θέρµανση - Ψύξη Κτιρίων, Γεωθερµικές Αντλίες . 600
5.5.2.2 Συστήµατα Γεωθερµικής Τηλεθέρµανσης – Τηλεκλιµατισµού. 604
5.5.2.3 Συστήµατα Αφαλάτωσης Θαλασσινού Νερού µε Χρήση Γεωθερµικής Ενέργειας 605
5.5.2.4 Συστήµατα Γεωθερµικής Ενέργειας για Γεωργική Χρήση . 606
5.5.2.5 Ηλεκτροπαραγωγή Με Χρήση Γεωθερµικών Ρευστών Χαµηλής Ενθαλπίας  607
5.5.3 Γεωθερµική Ενέργεια Υψηλής και Μέσης Ενθαλπίας . 607
5.5.3.1 Συστήµατα Ξηρού Ατµού . 609
5.5.3.2 Συστήµατα Υγρού – ∆ιαχωριζόµενου Ατµού. 612
5.5.3.3 Συστήµατα ∆υαδικού Κύκλου. 615
5.5.3.4 Συστήµατα Υγρού: Ολική Ροή 616
5.5.3.5 Πετροθερµικά Συστήµατα. 617
5.5.4 Υβριδικά Γεωθερµικά Συστήµατα-Συστήµατα Ορυκτών Καυσίµων  618
5.6 Αξιολόγηση Χρήσης της Γεωθερµικής Ενέργειας. 620
5.7 Οικονοµικά Στοιχεία – Επενδύσεις. 620

6O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ623
6.1 Εισαγωγή. 623
6.2 Αξιοποίηση του Υδρογόνου . 625
6.2.1 Συστήµατα Κυψελών Καυσίµου . 626
6.2.1.1 Αρχή Λειτουργίας. 627
6.2.1.2 Τεχνολογίες Κυψελών Καυσίµου 634
6.2.1.3 Κατασκευαστικά και Λειτουργικά Στοιχεία. 642
6.2.1.4 Σύγκριση Κυψελών Καυσίµου µε Θερµικές Μηχανές . 647
6.2.1.5 Κυψέλες Καυσίµου σε Συστήµατα Συµπαραγωγής και Υβριδικά Συστήµατα. 648

7O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΒΙΟΕΝΕΡΓΕΙΑ.650
7.1 Εισαγωγή. 650
7.2 Βασικές Έννοιες Βιοενέργειας . 650
7.2.1 Πρώτες Ύλες Βιοµάζας  651
7.2.2 Ενεργειακές Καλλιέργειες  653
7.2.3 Είδη Βιοκαυσίµων 654
7.2.3.1 Υγρά Βιοκαύσιµα. 654
7.2.3.2 Αέρια βιοκαύσιµα. 657
7.2.3.3 Στερεά βιοκαύσιµα . 658
7.2.4 Τεχνολογίες Μετατροπής της Βιοµάζας  658
7.2.4.1 Θερµοχηµικές Μετατροπές. 658
7.2.4.2 Βιοχηµικές Μέθοδοι . 664
7.2.5 ∆ιαχείριση Βιοµάζας από Ενεργειακές Καλλιέργειες  665
7.2.6 Συµπεράσµατα Χρήσης Βιοµάζας. 666

8O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΠΕ 669
8.1 Εισαγωγή. 669
8.2 Επιπτώσεις Φωτοβολταϊκών Συστηµάτων  669
8.3 Επιπτώσεις Συστηµάτων Ανεµογεννητριών 670
8.4 Επιπτώσεις της Χρήσης της Υδάτινης Ενέργειας  676
8.4.1 Εκµετάλλευση της Ενέργειας Υδατόπτωσης . 676
8.4.2 Εκµετάλλευση της Θερµικής Ενέργειας των Θαλασσών 683
8.4.3 Εκµετάλλευση της Ενέργειας από Κύµατα 683
8.4.4 Εκµετάλλευση της Ενέργειας από Παλίρροιες. 683ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης xv
8.4.5 Εκµετάλλευση των Θαλάσσιων Ρευµάτων 683
8.4.6 Εκµετάλλευση της ∆ιαφοράς Συγκέντρωσης Αλάτων των Θαλασσών. 683
8.5 Επιπτώσεις της Χρήσης της Γεωθερµικής Ενέργειας  684
8.6 Επιπτώσεις της Χρήσης της Βιοενέργειας  684
8.6.1 Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από την Παραγωγή και την ∆ιακίνηση Βιοµάζας . 686
8.6.2 Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις από τη Λειτουργία Μονάδων Βιοµάζας . 688
8.6.2.1 Καύση σε Εσχάρα και Ρευστοποιηµένη Κλίνη 688
8.6.2.2 Αεριοποίηση - Πυρόλυση. 691

9O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΜΕΘΟ∆ΟΙ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ 693
9.1 Ενεργειακό Έργο - Επένδυση. 693
9.2 Λήψη Απόφασης Πραγµατοποίησης Έργου 695
9.2.1 Χρηµατοοικονοµική ανάλυση  696
9.2.2 Ανάλυση Κόστους - Αποτελέσµατος  696
9.2.3 Ανάλυση Κόστους - Οφέλους. 696
9.2.3.1 Καθαρή Παρούσα Αξία  696
9.2.3.2 Εσωτερική Απόδοση Κεφαλαίου  697
9.2.3.3 Λόγος Οφέλους/Κόστους 698
9.2.3.4 Κριτική επί των Μεθόδων Ανάλυσης Κόστους - Οφέλους. 698
9.2.4 Πολυκριτηριακή Αvάλυση . 699

ΑΣΗΣΕΙΣ.700
∆. ΜΕΡΟΣ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ728
1Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΙΑ.729
1.1 Αειφορική ∆ιαχείριση του Περιβάλλοντος . 729
1.2 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση . 730
1.2.1 Ορισµοί της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης . 730
1.2.2 Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 731
1.2.3 ∆ιαστάσεις της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. 731
1.2.4 Βασικές Αρχές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. 731
1.2.5 Αγωγή και Μάθηση . 732
1.2.6 Περιβαλλοντική Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη . 733
1.3 Περιβαλλοντική Αδειοδότηση 734

2O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ 737
2.1 Ατµοσφαιρικός Αέρας . 737
2.1.1 Ιδιότητες Ατµοσφαιρικού Αέρα 737
2.1.2 Συνθήκες Ευστάθειας στην Ατµόσφαιρα  740
2.2 Οι Ατµοσφαιρικοί Ρύποι οι Επιδράσεις τους  747
2.3 Ποιότητα Καυσίµου. 751
2.4 Εκπεµπόµενοι Ρύποι από Αεριοστροβιλικούς Σταθµούς . 752
2.5 Μέθοδοι Μείωσης Εκπεµπόµενων Ρύπων Αεριοστρόβιλων 756
2.6 Τεχνολογίες Μείωσης Εκπεµπόµενων Ρύπων σε Αεριοστροβιλικούς Σταθµούς  756
2.6.1 Μείωση των ΝΟx µε Ψεκασµό Νερού ή Ατµού 757
2.6.2 Επιλεκτική Καταλυτική Μείωση  758
2.6.3 Συστήµατα Καύσης Μείωσης Ξηρών Εκποµπών Ρύπων . 758
2.6.4 Καύση Φτωχής Προανάµιξης . 759
2.6.5 Θάλαµος Καύσης Πλούσιας, Ταχείας και Φτωχής Καύσης . 760
2.6.6 Θάλαµος Καύσης Μεταβλητής Γεωµετρίας  760
2.6.7 Καύση Πολλαπλών Βαθµίδων 761
2.6.8 Καταλυτική Καύση 762
2.6.9 Επίδραση ∆ιαµόρφωσης Κινητήρα και Συστηµάτων Μεταβλητής Γεωµετρίας στα Συστήµατα Καύσης  763
2.7 Τεχνολογίες Μείωσης Εκπεµπόµενων Ρύπων σε ΑΗΣ 764
2.7.1 Σωµατίδια 764
2.7.1.1 Φίλτρα Μηχανικής Κατακράτησης Σωµατιδίων 765
2.7.1.2 Φίλτρα Ψεκασµού  769
2.7.1.3 Κυκλωνικοί ∆ιαχωριστές 769
2.7.1.4 Ηλεκτροστατικά Φίλτρα. 770
2.7.1.5 Υβριδικά Φίλτρα 772xvi ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης
2.7.1.6 Ιπτάµενη Σκόνη από Επιφανειακά Ορυχεία. 773
2.7.2 Οξείδια του Θείου (SΟx) 774
2.7.2.1 Παρεµβάσεις στο Καύσιµο . 774
2.7.2.2 Φυσική Αποθείωση. 775
2.7.2.3 Παρεµβάσεις στα Καυσαέρια 775
2.7.3 Οξείδια του Αζώτου (ΝΟx)  776
2.7.4 Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO), Αιθάλη και Ιπτάµενο Κωκ  780
2.7.5 ∆ιοξείδιο του Άνθρακα (CΟ2) 780
2.7.5.1 Σύγκαυση Βιοµάζας και Ορυκτών Καυσίµων 780
2.7.5.2 Βελτίωση του Βαθµού Απόδοσης 781
2.8 ∆έσµευση και Αποθήκευση CO2 782
2.9 Θερµική Ρύπανση  789
2.10 Οπτική Όχληση 789
2.11 Περιβαλλοντικά Θέµατα CCPP  790
2.12 Υπολογισµός των ΝΟx, CO, UHC και CO2 792
2.12.1 Καύση σε Εσχάρα και Ρευστοποιηµένη Κλίνη  793
2.12.2 Αεριοποίηση - Πυρόλυση . 796
2.13 Ρύπανση από Μεταφορές . 798
2.13.1 Εκποµπές Ρύπων εκτός Καυσαερίων. 800
2.14 Ηχορύπανση  801

3O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΡΥΠΑΝΣΗ Υ∆ΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ .803
3.1 Το Γλυκό Νερό 803
3.2 Το Θαλασσινό Νερό  803
3.3 Ρύπανση των Υδάτων  804
3.4 Είδη Ρύπανσης των Υδάτων. 806
3.4.1 Φυσική Ρύπανση 807
3.4.2 Χηµική Ρύπανση 807
3.4.3 Παθογεννής Ρύπανση. 808
3.4.4 Ραδιενεργή Ρύπανση  808
3.4.5 Πετρελαιογεννής Ρύπανση . 808
3.4.5.1 Αιτίες ∆ηµιουργίας Πετρελαιοκηλίδων . 809
3.4.5.2 Μέθοδοι Αντιµετώπισης Πετρελαιοκηλίδων . 811
3.4.5.3 Ο Ρόλος των Μέσων Ενηµέρωσης  815
3.4.5.4 Ρύπανση Θαλασσών από Πλαστικά  815
3.5 Επεξεργασία του Πόσιµου Νερού. 816
3.6 Επεξεργασία Αποβλήτων και Λυµάτων  818
4O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΡΥΠΑΝΣΗ Ε∆ΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ.820
4.1 Εισαγωγή. 820
4.2 ∆ιαχείριση Στερεών Αποβλήτων  822
4.2.1 ∆ιαχείριση Απορριµµάτων 822
4.2.1.1 Χώροι Ανεξέλεγκτης ∆ιάθεσης Απορριµµάτων, (ΧΑ∆Α) 822
4.2.1.2 Χώροι Υγειονοµικής Ταφής Απορριµµάτων, (ΧΥΤΑ). 823
4.2.2 Καύση (Αποτέφρωση) Απορριµµάτων 826
4.2.3 Κοµποστοποίηση (Λιπασµατοποίηση) Απορριµµάτων 827
4.2.4 Πυρόλυση  828
4.3 Επικίνδυνα Στερεά Απόβλητα  828
4.3.1 ∆ιαχείριση Επικίνδυνων Αποβλήτων  829
4.3.2 Νοσοκοµειακά Απόβλητα. 830
4.4 Εδάφη Ρυπασµένα από Πετρέλαιο 830
4.5 Άλλα Προβλήµατα Περιβαλλοντικής Υποβάθµισης των Εδαφών 831

5O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΆΝΘΡΑΚΑ.832
5.1 Τι είναι το Αποτύπωµα Άνθρακα 832
5.1.1 Ατοµικό Αποτύπωµα Άνθρακα. 832
5.1.2 Αποτύπωµα Άνθρακα ενός Προϊόντος  832
5.1.3 Αποτύπωµα Άνθρακα Επιχειρήσεων και Οργανισµών. 832
5.1.4 Αποτύπωµα Άνθρακα Χώρας . 833
5.2 Οφέλη από τον Υπολογισµό του Αποτυπώµατος Άνθρακα . 833
5.3 Υπολογισµός του Αποτυπώµατος Άνθρακα 834
5.3.1 Υπολογισµός του Αποτυπώµατος Άνθρακα στον Αγροτικό Τοµέα 834
5.3.2 Υπολογισµός του Αποτυπώµατος Άνθρακα στις Μεταφορές. 835
5.4 Φορείς Υπολογισµού του Αποτυπώµατος Άνθρακα 836ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης xvii

6O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΚΥΚΛΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ837
6.1 Η Εξάντληση των Πόρων, ο Κίνδυνος για τη Βιοποικιλότητα και οι Ευκαιρίες από το Νέο Οικονοµικό Μοντέλο. 837
6.2 Τι Είναι Κυκλική Οικονοµία 838
6.3 Κυκλική Οικονοµία το Οικονοµικό Μοντέλο της Αειφόρου Ανάπτυξης . 840
6.4 Η Κυκλική Οικονοµία στην ΕΕ 841
6.5 Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονοµία . 844
6.6 Μελλοντικές Προοπτικές της Κυκλικής Οικονοµίας. 845
7Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ - ΕΡΗΜΟΠΟΙΗΣΗ.847
7.1 Τι είναι η Κλιµατική Αλλαγή . 847
7.2 Αιτίες της Κλιµατικής Αλλαγής . 847
7.3 Η Κλιµατική Αλλαγή στην Πορεία του Χρόνου 850
7.4 Παράγοντες που Επηρεάζουν την Κλιµατική Αλλαγή. 852
7.4.1 Ο Ρόλος του Ήλιου  852
7.4.1 Ο Ρόλος των Νεφών. 853
7.5 Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής . 854
7.5.1 Εµφάνιση Ακραίων Κλιµατικών Τιµών  856
7.5.2 Ωκεανοί και Κλιµατική Αλλαγή . 857
7.5.3 Θαλάσσιοι Πάγοι και Κλιµατική Αλλαγή . 858
7.5.4 Παγετώνες και Κλιµατική Αλλαγή . 859
7.5.5 Στάθµης Θάλασσας και Κλιµατική Αλλαγή 860
7.5.6 Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στην Υγεία 861
7.5.7 Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στην Βιοποικιλότητα. 862
7.5.8 Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στην Ελλάδα. 862
7.6 Μέτρα Αντιµετώπισης της Κλιµατικής Αλλαγής  864
7.6.1 Σύστηµα Τροφίµων και ∆ιατροφικές Συνήθειες 867
7.6.2 Μέτρα Αντιµετώπισης της Κλιµατικής Αλλαγής στην Ελλάδα 868
7.7 Τι είναι η Ερηµοποίηση . 870
7.7.1 Αιτίες Ερηµοποίησης της Γης. 871
7.7.2 Η Έκταση της Ερηµοποίησης της Γης  872
7.7.3 Η Σηµασία της Ερηµοποίησης της Γης . 873
7.7.4 Ιστορική Αναδροµή Εξέλιξης της Ερηµοποίησης στην Ελλάδα. 874
7.7.5 Μέτρα Αντιµετώπισης της Ερηµοποίησης  876
7.8 Κριτική στη Θεωρία της Κλιµατικής Αλλαγής 877

8Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ882
8.1 Εισαγωγή. 882
8.2 Πυρηνικά Απόβλητα - Κατάλοιπα 883
8.3 ∆ιαχείριση - Επεξεργασία Καταναλωθέντων Καυσίµων Υψηλού Επιπέδου  884
8.4 Εγκαταστάσεις Ανακύκλωσης Ραδιενεργού Υλικού . 885
8.5 Παροπλισµός Παλαιών ΠΣΗΙ  885
9Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ887
9.1 Βέλτιστο Επίπεδο Ρύπανσης  887
9.1.1 Το Οριακό Όφελος. 889
9.1.2 Το Άριστο κατά Pareto Επίπεδο Ρύπανσης . 889
9.2 Περιβαλλοντικές Αξίες  891
9.3 Μέθοδοι Οικονοµικής Αξιολόγησης Περιβάλλοντος  892
9.3.1 Υποθετική Αγορά. 892
9.3.2 Ανάλυση του Κόστους Ταξιδιού. 892
9.3.3 Έµµεση ή Ωφελιµιστική Τιµολόγηση . 894
9.4 Ανάλυση Κόστους - Οφέλους  894
9.5 Ανάλυση Κόστους - Αποτελέσµατος 895
9.6 Μέτρα Επίτευξης του Βέλτιστου Επιπέδου Ρύπανσης. 896
9.6.1 ∆ιοικητικά Μέτρα Επίτευξης του Βέλτιστου Επιπέδου Ρύπανσης . 896
9.6.1.1 Πρότυπα και Κανόνες. 896
9.6.1.2 Εκστρατείες Ενηµέρωσης. 896
9.6.1.3 ∆ιαπραγµατεύσεις  897
9.6.2 Οικονοµικά Μέτρα Επίτευξης του Βέλτιστου Επιπέδου Ρύπανσης 897
9.6.2.1 Περιβαλλοντικοί Φόροι  897
9.6.2.2 Φορολογία: Μέσω Περιβαλλοντικής Πολιτικής  898
9.6.2.3 Άµεσος Έλεγχος. 902
9.6.2.4 Τέλη. 902
9.6.2.5 Εµπορεύσιµες Άδειες . 902xviii ΕΝΕΡΓΕΙΑ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ και ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Απ. Λ. Πολυζάκης
9.6.2.6 Επιδοτήσεις 903

10O ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 904
10.1 ∆ιεθνείς Συµφωνίες 904
10.2 ∆ιεθνής και Ευρωπαϊκές Πολιτικές και Εθνική Στρατηγική 906
10.2.1 Ευρωπαϊκή Πράσινη Συµφωνία  912
10.3 Περιβαλλοντική ∆ικαιοσύνη  915

ΑΣΚΗΣΕΙΣ .916
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ .919
Α. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Πίνακες Νερού/Ατµού. 919
Β. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Συνοπτικοί Πίνακες Μεταβολών 927
Γ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Ιδιότητες Aέρα (ιδανικό αέριο). 930
∆. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Συνθετικά Αέρια 932
Ε. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Βιοκαλιέργειες - Βιοκαύσιµα . 932
ΣΤ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Παρούσα Aξία. 933
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.935
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΟΡΩΝ .942